Dat blijkt uit onderzoek van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) onder bijna 3,8 miljoen mensen. Het onderzoek is mogelijk gemaakt door ZonMw en vandaag gepubliceerd in het European Journal of Epidemiology.
Coronagolven
Tijdens de coronapandemie in 2020 en 2021 was er 0,34 procent oversterfte onder Nederlanders van 65 jaar en ouder, blijkt uit het onderzoek van het LUMC. “Dat lijkt een klein percentage, maar het gaat om duizenden mensen,” zeggen arts-onderzoeker Eva Koster en biostatisticus Liesbeth de Wreede van de afdeling Biomedical Data Sciences van het LUMC.
De oversterfte hing duidelijk samen met coronabesmettingen en piekte op de momenten dat het aantal besmettingen hoog was. Tussen de golven door was de sterfte soms juist lager dan verwacht. Het risico om te overlijden was vooral hoog in de eerste maand na een besmetting en bleef ook daarna verhoogd ten opzichte van normale sterfte.
Vaccinatie
Na de start van de vaccinatiecampagne in 2021 hadden gevaccineerde mensen na besmetting een veel lagere kans op overlijden dan besmette mensen zonder vaccinatie. Dat was het geval zowel kort na de besmetting, als in de periode daarna.
Bij gevaccineerde mensen zonder besmetting lag de sterfte tijdelijk zelfs iets lager dan verwacht. Dit komt waarschijnlijk doordat mensen die zich laten vaccineren gemiddeld wat gezonder zijn, het zogeheten healthy vaccinee effect. Daarbij spelen meerdere factoren een rol. Zo konden mensen met koorts zich tijdelijk niet laten vaccineren, en ook sociaaleconomische verschillen spelen mee. Een deel van de lagere sterfte in de gevaccineerde groep kan hierdoor worden verklaard.
Tegelijk blijkt uit het onderzoek dat het healthy vaccinee-effect maar voor een deel van het verschil in oversterfte na besmetting zorgt. “Het beschermende effect van vaccinatie is duidelijk aanwezig”, benadrukt Koster. De onderzoekers concluderen dat vaccinatie een grote rol heeft gespeeld in het verminderen van oversterfte tijdens de pandemie.
