Beeld: girafchik123 Getty Images iStock
Dat stelt de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) in zijn advies ‘Gezond Verbonden – Werken aan sociale verbondenheid in een geïndividualiseerd zorgstelsel’.
Sociale verbondenheid
Gezonde sociale relaties – het hebben van betekenisvolle contacten en het zich verbonden voelen met anderen – vergroten de kans op een lang en gezond leven. “Toch hebben we in het dagelijks leven maar weinig aandacht voor dit aspect van mentale en fysieke gezondheid”, aldus RVS-voorzitter Jet Bussemaker over het advies. “We tellen onze stappen en calorieën, maar staan we ook stil bij hoeveel mensen we om ons heen hebben om steun van te krijgen én aan te geven?”
Sociaal verbonden mensen zijn gezonder
De RVS constateert in het rapport dat de onderlinge verbondenheid in de samenleving afneemt. We hebben minder vaak contact met elkaar en over die contacten zijn we minder tevreden. Bovendien groeit het aantal mensen dat zich eenzaam voelt. Niet voor niks zijn veel initiatieven in de samenleving en in het sociaal domein gericht op het versterken van sociale relaties.
Kansen in de curatieve zorg
In de curatieve zorg is nog grote winst te behalen op dit vlak. Gezonde sociale relaties kunnen gezondheidsproblemen voorkomen, bestaande zorgvragen verlichten en steun bieden tijdens zorg- of ondersteuningstrajecten. Daarom zoomt de RVS in het advies ‘Gezond Verbonden’ in op de rol van de curatieve zorgsector in het versterken van sociale verbondenheid. Veel gezondheidsvragen waarmee mensen in de curatieve zorg terecht komen, bieden een uitstekende basis om mensen beter met elkaar te verbinden. Denk aan groepsbehandelingen in plaats individuele gesprekken, lotgenotencontact in behandeltrajecten en het benutten van ontmoetingsruimten.
Drie obstakels
De zorg doet door schaarste een steeds groter beroep op naasten in het ondersteunen van patiënten. Daarmee worden de vruchten van sociale bindingen geplukt, maar zonder kansen op nieuwe verbindingen te zaaien. De RVS ziet meer mogelijkheden voor de curatieve zorg rond het versterken en aanleggen van relaties.
In de praktijk ziet de RVS daarbij drie belangrijke obstakels. Ten eerste is de huidige invulling van goede zorg primair individueel georiënteerd. Daarnaast is het financieringsstelsel niet toegerust op interventies die sociale verbinding versterken. Tot slot ontbreekt het aan fysieke plekken voor ontmoeting en contact.
Wat er moet gebeuren
Werken aan gezondheid betekent, ook in de curatieve zorg, actief investeren in sociale verbondenheid. Dit vraagt om een tweezijdige aanpak: zowel het ondersteunen en versterken van bestaande relaties als het creëren van nieuwe kansen voor ontmoeting. De Raad geeft hiervoor vier belangrijke aanbevelingen:
- Neem sociale verbondenheid op als volwaardige gezondheidsdeterminant in praktijk, beleid en opleiding.
- Maak sociale verbondenheid onderdeel van de definitie van goede zorg. En neem die definitie op in kwaliteitsstandaarden.
- Verschuif budget van primair individueel georiënteerde zorg naar zorg die bijdraagt aan sociale verbondenheid.
- Realiseer ook in de fysieke omgeving van zorginstellingen ruimte voor ontmoeting en verbinding.
