“Erkenning en excuses zijn nodig om recht te doen aan wat deze jongeren is aangedaan”, laat een woordvoerder van Jeugdzorg Nederland weten. “Jongeren hebben te maken gehad met ernstige tekortkomingen in het behandelklimaat op de Zikos-afdelingen en struggelen nog steeds met de gevolgen. Wij zijn geraakt door de verhalen uit het rapport.”
Jongeren werden tijdens hun verblijf in zorg geconfronteerd met ingrijpende vrijheidsbeperkende maatregelen en er is sprake geweest van geweld en misbruik. “Dat heeft diepe sporen nagelaten in hun leven. Het is schrijnend om in ‘Eenzaam gestorven’ te lezen dat het met deze jongeren nog niet goed gaat.”
Sinds de publicatie van Bhugwandass’ vorige onderzoek deed driekwart van de jongeren een suïcidepoging en zijn er 5 van de 51 jongeren overleden. De Zikos-afdelingen zijn inmiddels gesloten. “Ook hebben we de afgelopen jaren als sector, samen met de betrokken partijen ingezet op de afbouw van de gesloten jeugdzorg en de ombouw naar kleinschalige alternatieven. Voor de jongeren die nog wel in de gesloten jeugdzorg zijn geplaatst hebben we de JeugdzorgPlus veiliger gemaakt. Zodat zij niet mee hoeven te maken wat de jongeren uit het rapport van Jason Bhugwandass is overkomen.”
“Maar daarmee zijn we er nog niet”, vervolgt de woordvoerder: “We moeten blijven luisteren naar de ervaringen van jongeren en daarvan leren. Het is ook aan ons – als jeugdzorgorganisaties, gemeenten en Rijk – om lessen te trekken uit de bevindingen zodat we ervoor zorgen dat de jongeren die nu in de meest kwetsbare posities zitten wél de juiste hulp en ondersteuning krijgen die zij nodig hebben: zo thuis mogelijk, zo kleinschalig mogelijk en met focus op veiligheid, stabiliteit en vertrouwen.”
Reactie Jason Bhugwandass
In een apart persbericht heeft Jason Bhugwandass inmiddels gereageerd op de excuses van verschillende jeugdzorgorganisaties. “Dat deze excuses er eindelijk komen, is op zichzelf belangrijk. Maar laten we eerlijk zijn: excuses die pas na twee jaar komen, voelen niet als vanzelfsprekende erkenning. Ze voelen als iets waarvoor jongeren opnieuw hebben moeten vechten, jongeren die al jaren zeggen dat zij erkenning nodig hebben voor wat hun is aangedaan. Sommige jongeren heeft het leed letterlijk alles gekost. Dan kun je niet na twee jaar zeggen: sorry, en doen alsof daarmee recht is gedaan.
Excuses hebben pas betekenis als ze iets kosten. Als ze leiden tot verantwoordelijkheid. Dat betekend: herstel, compensatie en nazorg. Erkenning dat dit niet alleen fout is gegaan, maar dat jongeren daadwerkelijk kapot zijn gemaakt door een systeem dat hen had moeten beschermen.
Jongeren zijn eerst beschadigd door het systeem, daarna niet geloofd, vervolgens aan hun lot overgelaten, en moesten daarna ook nog wachten op woorden die allang uitgesproken hadden moeten worden. Voor jongeren die hun jeugd, hun veiligheid of hun vertrouwen zijn kwijtgeraakt, zijn woorden alleen niet helend. Zeker niet als ze zo laat komen.”
