Beeld: DSGpro / Getty Images / iStock
Aan de beurt zijn de kankersoorten die niet zijn meegenomen in de eerste tranche. Bij die eerste tranche ging het om vijf oncologische aandoeningen. Dat waren hoofd-halskanker, alvleesklierkanker, longkanker, maag- en slokdarmkanker en nierkanker. Daarnaast ging het bij de eerste tranche om twee vaatchirurgische ingrepen: de chirurgische behandeling van aorta aneurysma en van een vernauwde halsslagader. De concentratie van hoogcomplexe zorg en spreiding van eenvoudige zorg is afgesproken bij het Integraal Zorgakkoord (IZA) in 2022.
Bij de tweede tranche gaat het in ieder geval over ‘solide’ oncologische aandoeningen, de kanker van ‘bobbels en knobbels’. Of de niet-solide of ‘fluïde’ kankersoorten (bijvoorbeeld kanker in de bloedbaan) meedoen, is nog onzeker.
FMS kijkt naar volumenormen
De Federatie Medisch Specialisten (FMS) maakt momenteel een overzicht van wat er per tumorsoort is aan volumenormen en welke aanvullende kwaliteitsnormen er zijn. Daarnaast inventariseert de FMS hoeveel ziekenhuizen deze zorg bieden, hoeveel er aan die normen voldoen en hoeveel niet.
IZA-tafel Concentratie & Spreiding Oncologie
De gesprekken aan de IZA-tafel Concentratie & Spreiding Oncologie lopen deze zomer door. De bedoeling is om na de zomer een plan van aanpak te presenteren. Andere thema’s die aan bod komen aan de IZA-tafel is het gesprek over of steviger handhaven van bestaande normen nodig is. Ook verdere verhoging van volumenormen staat op de agenda, net zoals andere kwaliteitsafspraken die meer positieve impact hebben op de kwaliteit.
FMS doet weer mee
Dit voorjaar was al bekend dat de FMS weer aan de IZA-tafel over concentratie en spreiding was aangeschoven. Najaar 2025 was de FMS uit onvrede over de gang van zaken opgestapt, waardoor de hele concentratie tot stilstand kwam. Vooral de gebrekkige digitale gegevensuitwisseling was de medisch specialisten een doorn in het oog, omdat die de veiligheid van zorg bedreigt. Op dat punt hebben betrokken partijen aan de andere IZA-overlegtafels over data-uitwisseling nieuwe afspraken gemaakt “De uitdaging is nu om die afspraken ook uit te voeren”, zegt Rob Tollenaar, onafhankelijk voorzitter van de IZA-tafel Concentratie en Spreiding Oncologie.
Geleerde lessen concentratie
Een ander pijnpunt vormde de evaluatie van de gang van zaken in de eerste tranche. Niet in alle regio’s verliep de concentratie en spreiding even soepel. Inmiddels heeft onderzoeksbureau KPMG een evaluatie gedaan over de eerste tranche. Aan de IZA-Tafel Concentratie & Spreiding Oncologie zijn vervolgens verbeterpunten vastgesteld, die mee zullen worden genomen in tranche 2. Welke dat zijn, is niet bekend.
Herverdelings- en spreidingsafspraken
Gedurende dit proces is door de betrokken IZA-partijen aangegeven dat zij ook een evaluatie willen van het proces van de totstandkoming van de herverdelings- en spreidingsafspraken. Ziekenhuizen klaagden met name dat de afspraken over spreiding niet van de grond kwamen. Die evaluatie vindt nu plaats door het Zorginstituut als onafhankelijke partij.
Het evaluatierapport van het Zorginstituut wordt niet eerder dan eind september opgeleverd en zal dan worden besproken door alle partijen aan de Ronde Tafel. De geleerde lessen moeten aan de IZA-tafel worden verwerkt in het plan van aanpak. Wanneer de tweede tranche van start gaat, is nog onbekend.
Transparantie en concentratie
Naast de volumenormen werkt de IZA-tafel aan een systematiek voor data delen en transparant maken van de uitkomsten van zorg. Dat gebeurt op het niveau van individuele ziekenhuizen en in de netwerken waarin de ziekenhuizen samenwerken, vertelt Tollenaar. “We willen variatie in beeld brengen en mogelijk maken dat ziekenhuizen samen leren en verbeteren. Ook kunnen patiënten en zorgverleners die informatie gebruiken voor samen beslissen.”
Overzicht eerste tranche
Voor de eerste tranche hebben zorgaanbieders, zorgverzekeraars en patiëntvertegenwoordigers in maart 2025 afspraken gemaakt over de concentratie van achttien complexe behandelingen. In november 2025 hebben de zeven regio’s afgesproken in welke ziekenhuizen deze complexe behandelingen verder worden geconcentreerd, en wie er juist mee stopt. Per regio is er een overzicht van welke behandeling in welk ziekenhuis plaatsvindt, en in welk ziekenhuis niet of niet meer.
Deze afspraken over concentratie zijn op 1 januari 2026 ingegaan. Maar ziekenhuizen krijgen een jaar de tijd om alles goed te regelen. Vanaf 1 januari 2027 geldt de nieuwe verdeling van de zorg. De afspraken over spreiding volgen later.
Lees ook het interview met Peter Langenbach van Zilveren Kruis uit begin 2026: ‘Ziekenhuis moet profielkeuze maken bij zorginkoop 2027’
