Collaboration concept. Diverse multiethnic people group team assembling jigsaw putting puzzle pieces together sitting at round office desk table represent team support during coaching training *** Local Caption *** © Studio Romantic / stock.adobe.com
Het sociaal domein bestaat uit meerdere losse wetten, zoals de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet en de Participatiewet. In haar Kamerbrief van begin juli schetst minister Sterk de eerste contouren van de nieuwe Wmo 2015. Dientengevolge blijft deze eerste brief hangen in abstractie.
Minder druk op voorzieningen
De druk op individuele voorzieningen moet verminderen door een groter beroep te doen op mensen zelf. Sterk hoopt “veel problemen te voorkomen” als mensen hun eigen netwerk meer inzetten. Zo moet de Wmo toekomstbestendig worden en blijft het zorgaanbod beschikbaar voor degenen die het echt nodig hebben. De minister wil ook een “beter passende manier van financieren onderzoeken”, omdat niet iedere gemeente op dit moment de “sociale basis” even goed regelt.
Lokale teams
De lokale teams in gemeenten moeten een belangrijke functie gaan vervullen. Hier kunnen mensen terecht voor samenhangend advies of ondersteuning. Omdat de aanpak per gemeente verschilt, is er een samenhangende opdracht nodig vanuit de Rijksoverheid, inclusief passend instrumentarium. Hiervoor wordt wetgeving aangepast en er is een convenant in de maak dat eind 2026 moet worden vastgesteld. Doel is het “wegnemen van eventuele tegenstrijdigheden en drempels” waardoor professionals inwoners beter kunnen helpen als zij meerdere problemen in het leven tegenkomen die meerdere levensdomeinen raken.
Maatwerk
De ondersteuning volgens de Wmo moet maatwerk zijn. Wie tijdelijk ondersteuning nodig heeft, gaat vooral vaardigheden aanleren om weer zelfstandig te worden. Wie duurzaam aangewezen is op ondersteuning krijgt “structureel maatwerk”: zonder regelmatige herindicatie, met “ruimte om intensiteit op en af te schalen”. Sterk hint op het inperken van rechten door te stellen dat overheden op sommige onderdelen “meer normerend kunnen zijn in wat verwacht wordt van mensen zelf”. Dit zou nodig zijn door de groeiende schaarste in capaciteit en uitvoeringskracht. De minister wil dit eerst overleggen met gemeenten en vervolgens de wet aanpassen.
Eigen bijdrage Wmo
De Wmo moet toegankelijk blijven voor mensen in een kwetsbare positie. Daarom is volgens Sterk een solidaire verdeling van schaarste belangrijk. Een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage is hier één van de randvoorwaarden voor. Een andere randvoorwaarde is het organiseren van een toekomstbestendige uitvoeringspraktijk. Sterk hoopt de “eventuele wet- en regelgeving die nodig is” uiterlijk aan het einde van de huidige kabinetsperiode gereed te hebben.
