Intensivisten, huisartsen en verpleeghuisartsen stellen in Nieuwsuur door capaciteitsgebrek patiënten zijn geweigerd of niet zijn doorverwezen, met mogelijk honderden vermijdbare sterfgevallen tot gevolg.
Mark Rutte: ‘net geen code zwart’
Tijdens de parlementaire enquête benadrukten betrokken bewindspersonen, onder wie voormalig premier Mark Rutte, dat Nederland ‘net geen code zwart’ bereikte. Artsen spreken echter van een “papieren werkelijkheid”. In de praktijk werden selectiecriteria aangescherpt en bleven patiënten vaker thuis of in verpleeghuizen, mede om de druk op de intensive care (IC) te beperken.
Geen 75-plussers meer
Zo geven IC-artsen aan dat met name oudere patiënten of mensen met meerdere aandoeningen minder snel werden opgenomen. “Niemand durft het hardop te zeggen, maar wij hadden op de IC de ongeschreven regel dat je een wel heel goede conditie moest hebben om als 75-plusser nog te worden toegelaten”, zegt een IC-arts van een ziekenhuis in Zuid-Holland. Hij sprak met Nieuwsuur maar wil anoniem blijven.
Ook werden patiënten met bijvoorbeeld een verminderde afweer minder vaak toegelaten. Huisartsen en verpleeghuisartsen bevestigen dat zij bewust minder doorverwezen uit angst voor beddentekorten.
Traumapatiënten overleden
Volgens schattingen van betrokken specialisten heeft dit geleid tot honderden extra sterfgevallen, zowel onder coronapatiënten als bij andere acute zorgvragen. Alleen al onder traumapatiënten zouden 200 tot 300 mensen zijn overleden doordat zij geen IC-bed kregen.
‘Schaarste-zorg’ Het ministerie van VWS hanteerde destijds een strikte definitie van code zwart, die pas gold wanneer álle IC-capaciteit was uitgeput en artsen moesten loten. Omdat dit scenario uitbleef, werd code zwart officieel niet uitgeroepen. Artsen stellen echter dat de dagelijkse praktijk al vroeg neerkwam op ‘schaarste-zorg’, zonder formele erkenning of steun. Zij pleiten ervoor dat de enquêtecommissie deze realiteit expliciet benoemt. Alleen door te erkennen wat er volgens hen daadwerkelijk speelde, kan de zorgsector lessen trekken voor toekomstige crises.
