Staatssecretaris Eelco Eerenberg (Financiën) en minister Sophie Hermans (VWS) schetsen diverse scenario’s voor een suikerbelasting in een brief aan de Tweede Kamer. Het kabinet werkt de plannen de komende maanden verder uit met de Belastingdienst en Douane. Een wetsvoorstel wordt naar verwachting in 2027 naar de Kamer gestuurd. De invoering vraagt daarna nog enkele jaren voorbereidingstijd.
Suikerbelasting
Het plan is om de huidige verbruiksbelasting op alcoholvrije dranken – een vast tarief van 26,13 euro per hectoliter – om te zetten naar een gedifferentieerde belasting op basis van suikergehalte. Dat betekent dat dranken met weinig of geen suiker goedkoper kunnen worden, terwijl suikerrijke dranken juist duurder uitvallen. Het kabinet verwacht dat dit zowel consumenten als producenten prikkelt. Consumenten kiezen eerder voor gezondere opties. Fabrikanten worden gestimuleerd hun producten te herformuleren. Suikerhoudende dranken leveren momenteel circa 23 procent van de vrije suikerinname in Nederland.
Ook belasting op suiker in voeding
Naast dranken wil het kabinet een suikerbelasting op eetwaren invoeren. Hiervoor wordt gewerkt aan verschillende varianten, zoals een staffelsysteem waarbij het tarief oploopt naarmate producten meer suiker bevatten. Deze beoogde maatregel moet structureel circa 900 miljoen euro per jaar opleveren vanaf 2030. Voor de hele suikerbelasting staat een bedrag van 850 miljoen euro genoemd in het coalitieakkoord. De invoering kost 50 miljoen euro per jaar.
Producten met een suikergehalte boven een bepaalde grens (bijvoorbeeld 6 procent) kunnen worden belast, mogelijk met uitzonderingen voor producten die binnen een gezond voedingspatroon passen. Daarbij wordt gekeken naar uitvoerbaarheid en juridische houdbaarheid, bijvoorbeeld via aansluiting bij bestaande etiketteringsregels.
Overgewicht en obesitas
De maatregel past in een bredere aanpak van overgewicht en leefstijlziekten. Inmiddels heeft ongeveer de helft van de volwassen Nederlanders overgewicht, tegenover een derde in 1990. Het aandeel mensen met obesitas verdrievoudigde in die periode naar 16 procent. De gemiddelde suikerinname ligt rond 49 gram per dag, met name afkomstig uit snoep en dranken.
De suikerbelasting moet onderdeel worden van een breder preventiebeleid, inclusief voorlichting, beperking van marketing gericht op kinderen en maatregelen zoals gratis schoolfruit.
Lessen uit buitenland
In landen als het Verenigd Koninkrijk, Portugal en Zuid-Afrika leidde een belasting op suikerhoudende dranken tot minder suikerconsumptie, mede door productaanpassing door fabrikanten. Tegelijkertijd wijst het kabinet op risico’s, zoals grenseffecten. In Denemarken werd een vergelijkbare belasting deels teruggedraaid vanwege grensshoppen en omzetverlies.
