Op 2 maart opent staatssecretaris van VWS Paul Blokhuis het nieuwe woongebouw van zorgorganisatie KleinGeluk, locatie Veldhuis aan de rand van het centrum in Apeldoorn. Het woonzorgcentrum is volgens het concept ‘Van verblijf naar wonen’ ontwikkeld door FAME Planontwikkeling, in samenwerking met investeerder Syntrus Achmea Real Estate & Finance en aannemer Trebbe-Klok. De 86 appartementen zijn bedoeld voor ouderen met een intensieve zorgvraag, van ZZP 4 en hoger. Veldhuis is een van de twee nieuwe locaties van KleinGeluk die in februari zijn opgeleverd, vertelt bestuurder Bert Blaauw van Stichting KleinGeluk/De Goede Zorg.
Over overheidsbeleid
De ideeën voor Veldhuis dateren al van bijna tien jaar geleden, zegt Blaauw. “In 2012 zaten we met een enorm vastgoedprobleem. We konden geen nieuwbouw realiseren. Terwijl wij juist een droom hadden: we wilden hoogwaardige woongelegenheid bieden aan mensen die door dementie niet meer thuis konden blijven wonen. Maar zelfstandig, dus niet in een woongroep met mensen waarmee niet perse een ‘klik’ is. Maar hoe realiseer je dat, als financiering van wonen en zorg gescheiden is? … In dezelfde tijd kwamen we in contact met FAME. Die liet met project De Eikenhorst in Groesbeek zien dat zo’n droom helemaal niet onrealistisch is.” Dat was een inspiratie voor Veldhuis en de zorgorganisatie ging ook met FAME in zee. Gezien alle veranderingen in wet- en regelgeving wilde Stichting KleinGeluk/De Goede Zorg vooral een ‘overheidsbeleidbestendig gebouw’, zo blikt Bert Blaauw terug. En dat lijkt gelukt.
De puzzelstukken vielen in elkaar toen de partijen in 2013 aan de slag gingen met een visietraject, scenario-analyses voor beoogde locaties en een Programma van Eisen, vertelt Henk Vonk, directeur van FAME. “Aannemer Trebbe-Klok had deze ontwikkellocatie aan het kanaal en dit was een van de herstructureringslocaties die in 2015 in aanmerking kwamen voor subsidie van Provincie Gelderland. Toen het jaar daarop ook Syntrus Achmea als investeerder aanhaakte stonden alle seinen op groen om het project te realiseren. In een parallel traject werd in werkgroepen al gewerkt aan het ontwerp en de inrichting.”
Over duurzaamheid
KleinGeluk en Syntrus Achmea hebben een voor de Nederlandse zorg bijzondere duurzaamheidsambitie omarmd, zo laat Heiko Haasjes, Projectmanager Zorgvastgoed bij Syntrus Achmea Real Estate & Finance, zien. Met Veldhuis is een gebouw gerealiseerd dat nauwelijks energie verbruikt, volgens het passief bouwen-concept met hoge isolatiewaarde en hoge luchtdichtheid waardoor er naast gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning en kleine individuele elektrische radiatoren geen installaties nodig zijn voor verwarming en koeling zoals een WKO. In de appartementen kunnen bewoners en personeel zelf de radiatoren regelen en de ramen openen. “Maar dat laatste vraagt nog wel wat inzicht in de werking van het gebouwklimaat”, legt Haasjes uit. Het personeel wordt daar inmiddels in geschoold.
Over mensen
“Wonen voor ouderen met een zorgvraag gaat niet over bedden, maar over mensen”, stelt Anneke Nijhoff, ontwikkelaar wonen & services bij FAME. Zij schetst schrijnende taferelen, bijvoorbeeld van een oud-rechter die nooit meer van zijn kunstwerken en klassieke muziek kon genieten nadat hij in een klassiek verpleeghuis terecht kwam. Nijhoff, die zelf verpleegkundige was, heeft in de praktijk ervaren dat mensen met dementie die noodgedwongen iedere dag met elkaar in dezelfde ruimte moesten verblijven elkaar niet konden begrijpen en soms ook niet konden verdragen. Zoals de man die alleen nog kon vloeken en de hele dag tegenover zeer christelijke medebewoners zat. Of de oud-verzetsstrijder naast iemand die nog weleens de Hitler-groet bracht. Ze konden elkaar niet ontlopen. Dat kan nooit de bedoeling zijn.
In haar visie heeft iedereen recht op een eigen manier van leven, rekening houdend met elkaars privacy. Daarom heeft iedere bewoner in dit woonconcept een eigen appartement met daarnaast verschillende plekken om elkaar te ontmoeten. Ook bij een contractuele en financiële scheiding van wonen en zorg is dit mogelijk. Elk tweekamerappartement is ongeveer 45 vierkante meter groot, zo laat Coen Koenders, architect bij FAME, zien. Via vensters en door domotica is veiligheid en toezicht gewaarborgd. De appartementen zijn gesitueerd naar vier verschillende uitzichten: op de straat, het kanaal, de binnentuin of het park. In de hoeken van het gebouw zijn ruime buurkamers, voor gezamenlijk koken of andere activiteiten.
Over wonen
FAME is al lang geleden afgestapt van het idee van verblijf in een zorginstelling. Want ‘verblijven’ betekent dat je je misschien niet thuis voelt, niet geworteld bent. “Mensen die zorg nodig hebben, in welke levensfase dan ook, moeten kunnen wonen in hun eigen huis”, stellen Nijhoff en Koenders. En wat wonen dan precies is? Misschien biedt dichter Ingmar Heytze daarop wel een antwoord. Coen Koenders besluit met het gedicht ‘Over wonen’:
Wonen is een wonderlijk werkwoord.
Wanneer woont men? Als men slaapt,
een sleutel omdraait, eet of baadt?
Wonen, dat is niet zozeer iets doen,
maar op een plek zijn waar men liefheeft,
goedemorgen zegt, zijn hoed neerlegt.
Wonen doet men altijd ergens,
stad of land, op stand of in de bocht
van een rivier.
Of hier.
Een zorginstelling die hier helemaal bij aansluit is de Stichting Toonladder in Muziekwijk te Almere. Daar hadden zij zeker tien jaar geleden al het probleem van verschillende geldstromen opgelost door huren van woonruimte en zorg apart, maar gecombineerd, aan te bieden en te laten betalen.